Việt Nam tiên phong triển khai mạng 6G toàn cầu cùng làn sóng AI-native (Nguồn: Internet)

Việt Nam tiên phong triển khai mạng 6G: Làn sóng AI-native sẽ thay đổi thế nào?

Hệ sinh thái công nghệ toàn cầu đang đứng trước bước ngoặt quan trọng khi Việt Nam tham gia vào đợt triển khai mạng 6G tiên phong, với ba đại diện doanh nghiệp là FPT, Viettel và VNG gia nhập Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu được thành lập tại hội nghị MWC Barcelona 2026. Sự kiện này đánh dấu Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ công nghệ mà còn tham gia tích cực vào việc định hình tiêu chuẩn thế hệ mạng tiếp theo.

Khái niệm AI-native và vai trò của 6G trong kỷ nguyên mới

AI-native là khái niệm mà trí tuệ nhân tạo trở thành yếu tố cốt lõi trong vận hành của thiết bị, thay vì là tính năng bổ trợ như các thế hệ trước. Điều này thúc đẩy sự tích hợp công nghệ thông minh vào mọi khía cạnh đời sống, cho phép hàng tỷ thiết bị như điện thoại, PC, xe hơi và thiết bị IoT có khả năng hiểu, phản hồi theo thời gian thực. Khi hàng triệu thiết bị cùng chạy AI và liên tục trao đổi dữ liệu, mạng lưới hiện tại khó lòng đáp ứng tốc độ, độ tin cậy cùng khả năng mở rộng cần thiết.

Thiết kế của 6G được xây dựng như một mạng lưới AI-native, có khả năng xử lý và phân phối dữ liệu thông minh với độ trễ tối thiểu, hợp nhất ba trụ cột công nghệ chính là kết nối, cảm biến diện rộng và năng lực tính toán hiệu năng cao. Do vậy, 6G trở thành yếu tố nền tảng để hiện thực hóa xu hướng "AI ở khắp mọi nơi". Quốc gia nào triển khai 6G sớm sẽ không chỉ cải thiện kết nối mà còn có lợi thế định hình toàn bộ hệ sinh thái công nghệ trong tương lai.

Năm 2026 được dự báo là cột mốc quan trọng cho sự phổ biến của 5G và chuyển đổi sang 6G trên toàn cầu. Ông Thiều Phương Nam, Tổng Giám đốc Qualcomm tại Việt Nam, Lào và Campuchia, nhận định rằng Việt Nam đang ở "điểm giao mang tính bước ngoặt của quá trình phát triển công nghệ và công nghiệp".

Hệ sinh thái AI-native và hạ tầng 6G

Mạng 6G sẽ kết nối hàng tỷ thiết bị AI với độ trễ cực thấp

Tại sao Việt Nam có vị thế đặc biệt trong cuộc đua 6G

Việt Nam sở hữu đội ngũ kỹ sư hùng hậu, được đào tạo chuyên sâu và có khả năng thích nghi nhanh chóng với các công nghệ tiên tiến, tạo nên lợi thế cạnh tranh trong việc triển khai các mạng di động thế hệ mới. Ông ST Liew, Phó Chủ tịch Qualcomm, nhấn mạnh rằng khả năng triển khai thực tế là một điểm nổi bật của Việt Nam so với nhiều quốc gia khác trong khu vực. "Việt Nam không chỉ mạnh về nghiên cứu, phát triển và sáng tạo, mà các doanh nghiệp còn đưa ra những giải pháp mang tính ứng dụng cao," ông Liew chia sẻ.

Các doanh nghiệp viễn thông trong nước như Viettel và VNPT đang giữ vai trò then chốt trong việc xây dựng hạ tầng mạng thế hệ mới. Bên cạnh việc vận hành hạ tầng, các đơn vị này còn trực tiếp tham gia phát triển và thử nghiệm công nghệ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai sớm các thế hệ mạng mới như 6G. Sự tham gia của ba đại diện Việt Nam là FPT, Viettel và VNG trong Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu cùng các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Google, Meta, Microsoft, Samsung, Siemens là minh chứng rõ ràng cho vị thế ngày càng nâng cao của Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới.

Qualcomm đang hợp tác cùng Viettel để phát triển và thương mại hóa thiết bị 5G Open RAN trên quy mô toàn cầu. Sự hợp tác này không chỉ mang lại lợi ích về mặt công nghệ mà còn giúp Việt Nam tích lũy kinh nghiệm và chuẩn bị cho việc triển khai 6G trong tương lai gần.

Lộ trình thương mại hóa 6G tại Việt Nam

Hai tập đoàn Qualcomm và Viettel dự kiến thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa công nghệ này từ năm 2029, tạo nên lộ trình rõ ràng và khả thi cho việc triển khai mạng thế hệ mới tại Việt Nam. Lịch trình này phù hợp với xu hướng toàn cầu, nơi các quốc gia phát triển cũng đang lên kế hoạch cho việc thương mại hóa 6G trong giai đoạn cuối thập kỷ hiện tại. Việc thử nghiệm sớm sẽ giúp Việt Nam rút ngắn thời gian học hỏi và tối ưu hóa quy trình triển khai.

Trong buổi gặp gỡ báo chí ngày 9/4, đại diện Qualcomm thông báo mở rộng các sáng kiến công nghệ và tăng cường sự hiện diện của đội ngũ lãnh đạo cấp cao tại Việt Nam, khẳng định vai trò chiến lược quan trọng của thị trường Việt Nam trong khu vực. Đồng thời, Qualcomm cũng mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực bao gồm AI, trung tâm dữ liệu, ô tô và các thiết bị thông minh. Cách tiếp cận này cho thấy Việt Nam đang dần được định vị là một trung tâm phát triển công nghệ, không chỉ là thị trường tiêu thụ của hãng.

Qualcomm đã ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) với Viettel tại MWC 2026 nhằm đồng phát triển chiếc điện thoại tích hợp công nghệ AI đầu tiên tại Việt Nam. Sự hợp tác này sẽ tạo tiền đề quan trọng cho việc phát triển hệ sinh thái thiết bị AI-native tại Việt Nam, đồng thời chuẩn bị hạ tầng cho việc triển khai 6G trong tương lai.

Điện thoại tích hợp AI và hạ tầng mạng 6G

Thiết bị AI-native sẽ trở nên phổ biến khi mạng 6G được triển khai rộng rãi

Các ứng dụng thực tế của 6G AI-native

Việt Nam được chọn là một trong những thị trường tiên phong thương mại hóa nền tảng AI200 dưới dạng rack (rack-scale) thay vì từng máy chủ riêng lẻ, phục vụ chính phủ điện tử, AI cho doanh nghiệp và các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt. Nền tảng này sẽ giúp tăng cường khả năng xử lý dữ liệu lớn, đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng dự thảo thương mại hóa dữ liệu. Việc triển khai AI200 dưới dạng rack giúp tối ưu hóa hiệu suất và giảm chi phí vận hành so với mô hình máy chủ truyền thống.

Trong lĩnh vực robot, Qualcomm đang hợp tác với VinMotion, Viettel, VinRobotics và VinDynamics để phát triển robot, qua đó củng cố vị thế của Việt Nam như một trung tâm phát triển physical AI mới nổi. Các robot này sẽ tận dụng khả năng kết nối của mạng 6G để hoạt động đồng bộ, xử lý dữ liệu thời gian thực và đưa ra quyết định thông minh. Ứng dụng robot AI-native sẽ mang lại lợi ích lớn trong các lĩnh vực như sản xuất, y tế, nông nghiệp và dịch vụ.

Ông Thiều Phương Nam nhận định Việt Nam có lợi thế trong việc phát triển các thiết bị AI vật lý (physical AI) và sản phẩm AI-native "Make in Vietnam", bao gồm thiết bị đầu cuối băng rộng (CPE), AI Box, máy tính AI và camera AI. Các thiết bị này sẽ tận dụng sức mạnh của mạng 6G để cung cấp trải nghiệm người dùng vượt trội, từ giải trí đến giáo dục, từ y tế đến kinh doanh. Camera AI, ví dụ, có khả năng xử lý hình ảnh thời gian thực, nhận diện đối tượng và cảnh báo sớm các nguy hiểm, giúp tăng cường an ninh và an toàn cho cộng đồng.

Robot và thiết bị IoT trong hệ sinh thái 6G

Robot và thiết bị IoT sẽ hoạt động hiệu quả hơn với mạng 6G AI-native

Cơ hội cho doanh nghiệp và người dùng

Lợi thế lớn nhất của 6G đối với doanh nghiệp Việt Nam là khả năng tham gia vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu ở giai đoạn sớm, từ việc phát triển tiêu chuẩn đến thương mại hóa sản phẩm. Doanh nghiệp công nghệ trong nước có cơ hội hợp tác với các tập đoàn quốc tế, tiếp cận công nghệ tiên tiến và xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế số. Các công ty viễn thông, công nghệ, và startup đều có thể tận dụng mạng 6G để phát triển các dịch vụ mới, tối ưu hóa quy trình vận hành và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Đối với người dùng cá nhân, 6G mang lại trải nghiệm kết nối liền mạch với tốc độ truyền dữ liệu vượt trội, độ trễ cực thấp và khả năng kết nối hàng tỷ thiết bị đồng thời. Ứng dụng thực tế bao gồm truyền phát video chất lượng cao mà không bị gián đoạn, chơi game đám đông với độ trễ tối thiểu, và tận dụng các dịch vụ AI thời gian thực trên thiết bị cá nhân. Việc triển khai 6G cũng sẽ thúc đẩy sự phát triển của thành phố thông minh, nơi các thiết bị IoT từ đèn đường, hệ thống giao thông đến nhà ở đều được kết nối và quản lý thông minh.

Một yếu tố quan trọng cần lưu ý là việc chuyển đổi từ 5G sang 6G đòi hỏi sự đầu tư lớn về hạ tầng, thiết bị và nhân lực. Doanh nghiệp cần chuẩn bị kế hoạch nâng cấp dần dần, tận dụng tối đa hạ tầng 5G hiện tại trước khi chuyển sang 6G. Người dùng cũng cần cập nhật thiết bị mới để tận dụng đầy đủ các tính năng của mạng 6G. Tuy nhiên, lợi ích mang lại từ 6G AI-native sẽ vượt xa chi phí đầu tư ban đầu, mở ra kỷ nguyên kết nối mới với vô vàn cơ hội cho cả doanh nghiệp và cá nhân.